Nieuws

Dat was de Beurs 2017!

Redactie, geplaatst op 10 december 2017


De Beurs van Bijzondere Uitgevers 2017 zit er weer op! Hartelijk dank aan alle uitgevers en bezoekers die het winterse weer hebben getrotseerd en hun weg naar Paradiso wisten te vinden. Graag tot ziens volgend jaar!

Hieronder een aantal foto’s van Niels Vinck, meer foto’s op de Facebook pagina van Paradiso.

Recensie

Manette Salomon – Edmond en Jules de Goncourt

Door Alexandra Crouwers, geplaatst op 8 december 2017


De professionele roddelbroers Edmond en Jules de Goncourt hebben zichzelf onsterfelijk gemaakt door hun dagboeken, waarin zij de 19e-eeuwse Parijse jet set op buitengewoon geestige wijze mangelden. Daarnaast werkten zij als schrijversduo aan een romanoeuvre, waarin artistieke kringen het toneel vormden.

‘Manette Solomon’ verscheen in 1867, en werd na honderdvijftig jaar voor het eerst vertaald in het Nederlands. De roman speelt zich in 155 korte hoofdstukken af tussen 1840 en 1865, en volgt de levens van een aantal kunstenaars. Aan het begin van het verhaal zijn Coriolis, Anatole, Garnotelle en Chassagnol nog studenten in een schildersatelier. De naamgeefster van het verhaal duikt pas na geruime tijd op, en weet het leven van de gedreven Coriolis grondig te overheersen.

Manette is in deze roman vooral een kapstok om een aantal karakteristieke observaties aan op te hangen die verbazend dicht tegen de personages van Nescio aan schuren, hoewel ‘De Uitvreter’ ruim vijftig jaar later verscheen. Nescio’s karakterschetsen overstijgen tijd en ruimte door hun eenvoudige geloofwaardigheid. Ook in ‘Manette Solomon’ komen herkenbare talentloze strebers, talentvolle luilakken en miskende genieën voorbij.

Er wordt heel wat gedebatteerd over kunst – voornamelijk over schilderen en schilderijen, natuurlijk. De schilderkunst is in de eerste helft van de 19e eeuw nogal gezapig geworden, en de meest gelikte schilders zijn het meeste succesvol. De nood aan een frisse wind wordt regelmatig geuit.

Schilderijen worden door de kunstenaars besproken in termen als lichtinval, gevoeligheid van de toets, compositie en andere formele zaken. Kom daar tegenwoordig eens om in de beeldende kunsten! Het dichtst bij een ‘artistiek concept’ komt het boek als het over werken gaat die op mythologieën zijn geïnspireerd, want dit was destijds erg in de mode.

Anatole, een goede vriend van Coriolis, zweeft in zijn mislukte kunstenaarschap langs de afgrond. Hij krabbelt even overeind als iemand die het goed met hem meent hem een portretopdracht gunt. Coriolis zelf wordt gaandeweg in zijn persoonlijke èn artistieke vrijheid beknot door het model Manette. Dit terwijl hij zichzelf had voorgenomen nooit te trouwen, en alleen voor de kunst te leven.

Bavink ziet het in ‘De Uitvreter’ niet meer zitten. Het lukt hem niet een zonsondergang te schilderen, die de ervaring zelf vangt. In ‘Titaantjes’ lukt het Bavink om een rijk en beroemd schilder te worden. Hij is gearriveerd, maar wat nu? Alsnog wordt Bavink waanzinnig.

Ruim honderd jaar na Bavink en honderdvijftig jaar na Coriolis en Anatole voelt ‘Manette Salomon’ tegelijkertijd vertrouwd en vreemd aan. Het egocentrische gemekker in de kunstwereld heeft blijkbaar een lange traditie. Maar de kwellingsromantiek waarin menig kunstenaar zich een kleine eeuw geleden nog wentelde, heeft de laatste decennia plaatsgemaakt voor de ‘creatieve ondernemer’, die het natuurlijk altijd druk, druk, druk heeft; niet met pogingen de zonsondergang te vangen, maar met ‘onderzoek’ en ‘concepten’.

‘Manette Salomon’ is hedendaags en amusant. Vertaler Anneke Pijnappel noemt het boek terecht verplichte kost voor elke kunststudent.

Uitgeverij Voetnoot, Antwerpen. Vertaling: Anneke Pijnappel. Nawoord: Eric Min. Afbeelding omslag: Marc Raes. 418 pagina’s, ISBN 978 94 91738 111, 25 Euro.

 

 

Nieuwe uitgave

Het geheim van de klare lijn

Redactie, geplaatst op 7 december 2017


Aan de vooravond van de zeventigste verjaardag van Joost Swarte, de meester van de klare lijn, komt uitgeverij De Zingende Zaag met een bibliofiele uitgave waarin allerlei (on)mogelijke lijnen en lijntjes een hoofdrol spelen: van Swartes klare lijn tot de Posadaïsche doodlijn van de Mexicaanse cartoonist José Guadalupe Posada.

Op zoek naar het geheim van de klare lijn gooien de niet altijd nuchtere kapitein Moormann, een stripprofessor, een taalhistoricus, een fotograaf, een vormgever, dichters en schrijvers de trossen los. Ze bevaren hoge zeeën, raken verstrikt in de tentakels van angstaanjagende inktvissen en ontdekken het geheim uiteindelijk thuis op het vaste land in de bast van een heilige boom. Eind goed al goed. Want hoe duister de klare lijn soms ook is, de kwestie is de grote lijn te vinden zodat je met een paar krassen, strepen of woorden het essentiële zegt.

Recensie

Paul Valéry Cahiers

Door Nico de Louw, geplaatst op 6 december 2017


Direct onder de titel staat vermeld dat Jan Fontijn de vertaler is èn de inleiding voor zijn rekening nam. De lezer krijgt  in die inleiding, die tevens een verantwoording is,  te verstaan dat ‘Cahiers’ een indrukwekkende reeks “scherpe observaties , speelse opmerkingen en puntige formuleringen bevat die van een grote eruditie en analytisch vermogen getuigen”.

Valéry noteerde vanaf zijn 23e  grotendeels in de eerste helft van de 20e eeuw zo’n 50 jaar lang lang tussen 5 en 8 uur ’s ochtends àlles wat hem inviel over de volle breedte van het levensterrein.  Fontijn koos daarbinnen voor  de pennenvruchten van de auteur inzake de poëzie, de literatuur en het gevoelsleven als  slotakkoord.

De lezer kan in dit werk kennis nemen van de ’biografie van Valéry’s geestesleven’. Hij kan  als het ware in de vroege ochtend naast Valéry plaatsnemen en mee lezen wat deze zoal over de bovengenoemde  onderwerpen te berde brengt en er zijn eigen gedachten mee  vergelijken of tegenover te stellen dan wel  nieuwe inzichten winnen. Aangaande de poëzie worden niet alleen algemene opmerkingen gemaakt over ‘de dichtkunst’. Zijns inziens  gewenste of verfoeide aanpak met bijbehorende  mooie of foute regels komen ruim aan bod. Zeer zeker  passeren óók de relevante Franse dichters uit de 19e en 20e eeuw veelvuldig de revue. Mallarmé, Rimbaud, Baudelaire en de ‘reus ‘ Hugo. Valéry steekt zijn gevoelens van respect en afkeuring voor deze niet onder stoelen of banken, maar nooit zonder zijn argumenten. De liefhebbers kunnen hun hart ophalen aan  ‘Cahiers’ waar het de poëzie aangaat.

Op een vergelijkbare wijze wordt de literatuur onder de loep genomen. Hij behandelt net als in het voorgaande stromingen in dit geval bijvoorbeeld s  realisme, symbolisme, romantiek, maar gaat de persoonlijke appreciatie en typeringen bepaald niet uit de weg.

Wat is wezenlijk en wat de uiterlijke vertoning, waarheid en onwaarachtigheid?  Aan dat laatste bezondigen zich velen in zijn ogen, maar dat komt misschien ook doordat Valéry zoals hij zelf verklaart niet van fictie houdt.  Stendhal en Goethe worden in hun tijd en in relatie met het grote publiek geplaatst, voor Flaubert kon de opsteller geen goede woorden vinden.  Molière niet van talent ontbloot, had een wat verhevener ambitie mogen hebben dan de ordinaire onderbuikgevoelens te behagen.  Van Edgar Alan Poe is hij duidelijk gecharmeerd vanwege diens originaliteit. Slaat Shakespeare lager aan dan je zou verwachten vanwege diens  effectbejag. Tipt dan weer -onbedoeld-  de lezer  de alhier weinig gelezen Restif de la Bretonne eens tot zich te nemen.

Wat voor mens was Valéry  eigenlijk en geeft de blik in zijn gevoelsleven een antwoord ? Dat kun je niet zeggen. Maar wel dat je als lezer jezelf tekort voelt schieten inzake de introspectie. Valéry vraagt zich veel af omtrent zijn gevoelens en de relatie met zijn gedachten. Omdat deze per definitie in wisselwerking staan met wat er uit de sociale omgeving  op je afkomt, zijn  gevoelens nooit vast en blijven ze daardoor in essentie vaag.

Het boekje is een must voor dàt publiek dat zich ‘op metaniveau ‘met poëzie en literatuur bezig houdt, juist omdat de Franse invloed zich onmiskenbaar over heel Europa heeft uitgestrekt in de door Valéry behandelde periode 1840-1945. Een Indrukwekkend notenapparaat stelt de vertaler aan die lezers ten dienste om achtergronden te verduidelijken. Meer over Valéry is eenvoudig te lezen in de aan hem gewijde Wikipedia.

Uitgeverij De Buitenkant Amsterdam.